Cứ đến cuối năm, câu hỏi “doanh nghiệp có bắt buộc phải thưởng tết không” lại khiến cả người lao động lẫn chủ doanh nghiệp băn khoăn. Bài viết này sẽ dựa trên quy định pháp luật hiện hành để giải thích rõ doanh nghiệp có bắt buộc phải thưởng tết không, phân biệt với lương tháng 13, cách tính lương đi làm ngày tết và quyền lợi của người thử việc. Bạn có thể đối chiếu ngay với hợp đồng và quy chế công ty mình.
Doanh nghiệp có bắt buộc phải thưởng tết không?
Về mặt pháp lý, tiền thưởng tết không phải là khoản bắt buộc mà là khoản mang tính khuyến khích. Bộ luật Lao động 2019 quy định “thưởng” là khoản tiền hoặc tài sản mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc. Nghĩa là, pháp luật cho phép nhưng không ép buộc doanh nghiệp phải thưởng tết.
Doanh nghiệp có bắt buộc phải thưởng tết không còn phụ thuộc vào thỏa thuận cụ thể. Nếu trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế lương thưởng nội bộ có ghi rõ điều kiện, mức thưởng tết, thì những cam kết đó trở thành căn cứ pháp lý. Khi đó, doanh nghiệp phải thực hiện đúng những gì đã ban hành, tránh bị coi là vi phạm thỏa thuận.
Trường hợp doanh nghiệp chỉ “hứa miệng” hoặc thông báo thưởng tết theo từng năm mà không đưa vào văn bản mang tính quy phạm nội bộ, thì đây được xem là chính sách tự nguyện. Doanh nghiệp có quyền điều chỉnh, tăng giảm hoặc dừng thưởng tùy tình hình kinh doanh, nhưng nên thông tin sớm, minh bạch để tránh gây bức xúc cho người lao động.
Tóm lại, xét trên luật, doanh nghiệp không bắt buộc phải thưởng tết. Tuy nhiên, khi đã có quy định bằng văn bản hoặc thông báo chính thức về thưởng tết cho năm đó, doanh nghiệp cần tuân thủ để đảm bảo uy tín và quan hệ lao động ổn định.
Xem thêm: Bí quyết chọn người xông văn phòng làm việc 2026 tạo khởi đầu thuận lợi
Lương tháng 13 có phải thưởng tết không?
Nhiều người thường dùng lẫn lộn hai khái niệm “thưởng tết” và “lương tháng 13”, nhưng về bản chất, đây là hai chính sách khác nhau. Pháp luật lao động Việt Nam không có điều khoản riêng nào bắt buộc doanh nghiệp phải trả lương tháng 13. Khoản này xuất phát từ chính sách đãi ngộ nội bộ, thỏa thuận trong hợp đồng hoặc thỏa ước lao động.
Lương tháng 13 thường được hiểu là một khoản tiền tương đương một phần hoặc một tháng lương, chi trả vào dịp cuối năm dương lịch hoặc cận tết âm lịch. Tuy nhiên, việc có chi trả hay không, mức chi trả bao nhiêu và điều kiện hưởng đều do doanh nghiệp tự quy định. Nếu doanh nghiệp ghi rõ “lương tháng 13 được chi vào dịp tết âm lịch” thì trên thực tế, khoản này đang được sử dụng như thưởng tết.
Để tránh hiểu nhầm, người lao động cần đọc kỹ hợp đồng và quy chế lương thưởng. Có doanh nghiệp chỉ có “thưởng tết” theo hiệu quả công việc mà không có lương tháng 13. Có nơi lại chỉ có lương tháng 13, không có khoản thưởng tết riêng. Cũng có doanh nghiệp kết hợp cả hai, nhưng gắn với các tiêu chí đánh giá khắt khe.
Doanh nghiệp có bắt buộc phải thưởng tết không, và có bắt buộc phải trả lương tháng 13 không, đều có cùng câu trả lời: không bắt buộc theo luật, nhưng đã cam kết bằng văn bản thì phải thực hiện. Nếu chính sách không rõ ràng, bạn nên trao đổi trực tiếp với bộ phận nhân sự hoặc công đoàn cơ sở để được giải thích.
Cách tính lương khi đi làm ngày tết
Khác với thưởng tết, tiền lương khi đi làm vào dịp tết lại được pháp luật quy định khá chi tiết. Đây là khoản bắt buộc, không phụ thuộc vào thiện chí của doanh nghiệp. Khi người lao động làm việc vào ngày nghỉ lễ, tết theo quy định, họ được trả lương cao hơn so với ngày làm việc bình thường.
Theo Bộ luật Lao động 2019, người lao động đi làm vào ngày tết được trả ít nhất 300% tiền lương theo đơn giá hoặc tiền lương thực trả của công việc đang làm, chưa kể tiền lương của ngày nghỉ lễ, tết đối với người hưởng lương ngày. Nếu làm ban đêm trong ngày tết, mức hưởng còn cao hơn do cộng thêm phần làm đêm và phần làm thêm giờ.
Để dễ hình dung, bạn có thể dựa trên mức lương theo giờ hoặc theo ngày được ghi trong hợp đồng. Khi làm việc vào ngày tết, doanh nghiệp phải nhân hệ số tương ứng (tối thiểu 300%) để tính ra tiền lương. Nếu làm thêm giờ vượt quá thời gian làm việc bình thường, phần vượt này tiếp tục áp dụng mức lương làm thêm giờ theo luật.
Điểm quan trọng là, dù doanh nghiệp có bắt buộc phải thưởng tết không thì vẫn phải tuân thủ đúng quy định về lương làm việc ngày tết. Đây là quyền lợi cứng, không được cắt giảm bằng thỏa thuận bất lợi cho người lao động. Nếu bạn chưa rõ cách tính, hãy yêu cầu bảng chi tiết lương để đối chiếu từng khoản.
Xem ngay: WorkGPT AI – Chatbot AI cho doanh nghiệp giúp X2 doanh số
Quyền lợi của nhân viên thử việc trong dịp tết
Người lao động trong thời gian thử việc thường băn khoăn không biết mình có được thưởng tết hay hưởng lương ngày tết như nhân viên chính thức hay không. Về nguyên tắc, hợp đồng thử việc và hợp đồng lao động chính thức là hai loại hợp đồng khác nhau, nên quyền lợi cũng có sự khác biệt nhất định.
Về thưởng tết, pháp luật không bắt buộc doanh nghiệp phải thưởng cho người đang thử việc. Việc nhân viên thử việc có được nhận thưởng tết hay không hoàn toàn phụ thuộc vào chính sách nội bộ. Nhiều doanh nghiệp quy định chỉ người lao động ký hợp đồng chính thức trước một mốc thời gian nhất định mới được nhận thưởng. Một số nơi linh hoạt hơn, cho nhân viên thử việc hưởng thưởng theo tỷ lệ thời gian làm việc.
Về lương khi đi làm ngày tết, cần phân biệt rõ: nếu thời gian thử việc trùng với ngày tết và hai bên có thỏa thuận người lao động vẫn làm việc, thì khoản tiền trả cho ngày làm đó phải tuân thủ quy định về làm việc vào ngày lễ, tết. Tức là, dù đang thử việc, khi thực tế làm việc vào ngày tết, bạn vẫn được hưởng mức lương tối thiểu bằng 300% như đã nêu ở trên.
Doanh nghiệp có bắt buộc phải thưởng tết không đối với nhân viên thử việc vẫn có cùng câu trả lời: không bắt buộc theo luật, nhưng nếu quy chế công ty ghi rõ nhân viên thử việc được thưởng, hoặc doanh nghiệp đã thông báo công khai chính sách, thì cần áp dụng nhất quán, tránh phân biệt đối xử hoặc thay đổi đột ngột gây mất niềm tin.
Khi nhận lời thử việc vào giai đoạn cuối năm, bạn nên hỏi rõ ngay từ đầu: thưởng tết có áp dụng cho người thử việc không, nếu có thì cách tính ra sao, và lương làm việc ngày tết được tính theo mức nào. Thông tin rõ ràng sẽ giúp bạn chủ động tài chính và hạn chế tranh chấp về sau.
Nhìn chung, pháp luật hiện hành không quy định doanh nghiệp có bắt buộc phải thưởng tết không, nhưng lại quy định rất rõ về lương làm việc ngày tết và nguyên tắc tôn trọng thỏa thuận. Người lao động nên nắm vững các điểm này để bảo vệ quyền lợi của mình, đồng thời hiểu đúng bản chất câu hỏi “doanh nghiệp có bắt buộc phải thưởng tết không”.
